Je hebt van die dagen op wintersport dat je ’s morgens naar buiten stapt en er een grote, grijze waas boven het dal hangt. De toppen van de bergen zijn niet te zien, maar als je eenmaal uit de lift stapt, schijnt de zon volop en is ook de temperatuur aangenaam. Dikke kans dat je te maken hebt met ‘Hochnebel’, een verschijnsel dat vooral in de herfst en winter voorkomt. In dit artikel lees je wat Hochnebel is, waarom het soms dagen blijft hangen en hoe je toch van zonnige skidagen geniet.
In het kort:
In de winter- en herfstmaanden kun je op wintersport te maken krijgen met Hochnebel, letterlijk hoge nevel of stratuswolken genoemd. Dit ontstaat wanneer koude, soms ook vochtige lucht zich in de dalen ophoopt, terwijl de lucht in de bergen juist droger en warmer is. Het lijkt net alsof het dal ‘op slot’ zit: het zicht is grauw en diffuus en het is koud. Soms valt er uit deze mistlaag zelfs wat motregen of sneeuw. Eenmaal boven word je verrast door een strakblauwe hemel en stralende zon – typisch hogedrukweer. Duitsers omschrijven dit precies zoals het is: ‘oben blau, unten grau’.
Hochnebel wordt in het Frans stratus bas of nuage bas genoemd en strati bassi, nubi basse of nebbia di valle in het Italiaans.
Gewone mist ligt op de grond: de wolk raakt het oppervlak, waardoor het zicht in het dal of dorp direct slecht is. Hochnebel is een laag grijze bewolking (stratus) die als een deken boven het dal hangt of net boven de bodem “zweeft”. Het kan langer aanhouden en zich minder goed verspreiden dan andere mistsoorten. Bovendien is het vaak hardnekkig en trekt het maar moeilijk volledig weg. Een ontmoedigende situatie, maar met één voordeel: boven de mistlaag schijnt de zon! Ook in Nederland kun je met Hochnebel te maken krijgen, maar dan in de vorm van stratuswolken. Wij hebben helaas geen bergen, dus kun je niet zoals op wintersport boven de mistlaag uitkomen.
Hochnebel ontstaat wanneer er boven de bergen een hogedrukgebied ligt. We hebben te maken met dalende lucht die steeds meer uitdroogt en opwarmt. Tegelijkertijd blijft er juist een koude, vochtige lucht in de dalen hangen. Die kan moeilijk ontsnappen en wordt versterkt door nachtelijke afkoeling. Precies op de grens van beide luchtsoorten ontstaat een dikke wolkenlaag: Hochnebel. De grens tussen zon en wolken kan wisselen met de dag en ook per locatie. Bovendien zijn de temperatuurverschillen groot, vaak wel een graad of 10. Er zijn verschillende factoren die de kans op Hochnebel vergroten:
In de Alpen kun je soms dagenlang te maken hebben met Hochnebel. Zeker onder invloed van hogedruk en bij stabiele weersomstandigheden met weinig wind. Vaak merk je het vooral in de ochtenduren en trekt het daarna weg, maar het kan soms ook hardnekkig zijn en de hele dag aanhouden. Het komt vooral voor in de herfst en winter, als de temperaturen ’s nachts flink dalen, de nachten helder zijn en de luchtvochtigheid in het dal hoog is. Hochnebel kan zichzelf versterken: overdag is de zon in de winter minder krachtig en in het dal komt het licht vaak niet goed door die grijze laag heen. Daardoor warmt de lucht onder de wolkenlaag weinig op en blijft de inversie in stand. Zolang er geen weeromslag komt, kan de wolkenlaag verrassend lang blijven liggen.
Gelukkig hoeft Hochnebel je skidag niet te verpesten. Alles draait om de vraag: tot welke hoogte is het grijs? Oftewel wat is de bovengrens of in het Duits ‘Obergrenze’? De wolkengrens kan per dag en regio verschillen. Soms kom je al rond 500-700 meter hoogte boven de wolken uit, de andere keer pas na 1500-2000 meter hoogte. Dit kun je in de meeste bergweerberichten teruglezen. En denk je ’s morgens ‘he, nee mist!’, check altijd even de webcams op hoogte!
Buiten de duidelijke wolkendeken, die je kunt zien als je boven de nevel uitkomt, zijn er nog een aantal dingen die je als wintersporter merkt op de piste bij Hochnebel.
Hochnebel is misschien niet ideaal, maar het is vooral afhankelijk van de timing en de locatie. Snel de hoogte in en niet je skidag laten verpesten door mist. Geniet vooral van dit soort majestueuze uitzichten!
Florien is hoofdredacteur van Snowplaza en een wintersport expert met meer dan 10 jaar ervaring in de reis- en wintersportbranche. Haar favoriete skigebieden zijn Val Gardena, Åre, Trysil en Alta Badia en ook heeft ze een enorme kennis over het wintersportweer. Het is haar missie om jou elke dag te inspireren en informeren over alles wat met wintersport te maken heeft.
